1. Wędliny i przetwory mięsne: czy można podawać wędliny codziennie do śniadania i kolacji? Co z pasztetem pieczonym, kabanosami i kiełbaskami o zawartości 96% mięsa?
Tak, można.
2. Czy przy obiedzie jednodaniowym można podawać zupy oraz czy sama zupa (np. z pieczywem razowym) może stanowić cały posiłek?
Zupa nie może stanowić obiadu. Rozporządzenie przewiduje dwie opcje: danie jednodaniowe w postaci drugiego dania lub dania dwudaniowe.
3. Czy można podawać dania mączne: naleśniki, kluski śląskie, pierogi ruskie oraz czy mogą to być gotowe pierogi dobrej jakości?
Tak, można.
4. Jakiej mąki używać do potraw mącznych (pierogi, racuchy)? Wyłącznie razowej/pełnoziarnistej, czy dopuszczalna jest pszenna?
Można używać mąk naprzemiennie.
5. Podwieczorek: czy dopuszczalne są herbatniki, biszkopty, chrupki kukurydziane, wafle ryżowe, bułka weka, jogurt typu skyr?
Tak, ale dobierane zgodnie z kryteriami cukrów, soli i tłuszczu zawartymi w rozporządzeniu oraz bez substancji słodzących.
6. Jak rozłożyć w dekadzie proporcje zupa/drugie danie przy obiedzie jednodaniowym?
Zupa nie może stanowić obiadu. Rozporządzenie przewiduje dwie opcje: danie jednodaniowe w postaci drugiego dania lub dania dwudaniowe.
7. Czy do zupy można dodać boczek lub kiełbasę jako dodatek (żurek, fasolowa, grochowa)?
Tylko w ilościach smakowych w przypadku zup na wywarach mięsnych.
8. Czy zupy bezmięsne można zabielać śmietaną (12%, 18%), jogurtem lub masłem – także zupy ze strączków?
Zupy na wywarach bezmięsnych, warzywnych powinny występować dwa razy w tygodniu. Mogą być takie połączenia pod warunkiem, że zachowujemy od poniedziałku do piątku: 2 x zupę na wywarach jarskich, 2 x drugie danie z mięsem świeżym, 1 x danie z rybą, 1 x danie roślinne na bazie strączków i 1 x dowolne.
9. Ile razy w tygodniu woda, a ile kompot? Czy kompot z minimalną ilością cukru może być codziennie, czy musi być naprzemiennie z wodą?
Jak najczęściej powinna być podawana woda, a kompot w ramach urozmaicenia. Należy uważać na cukry wolne w całym dniu (5% energii z cukru).
10. Ile razy w tygodniu może być danie panierowane? Czy można podać tradycyjnego kotleta schabowego (pieczonego), paluszki rybne, frytki?
Mogą być dania w panierce, ale pieczone bez tłuszczu. Dania smażone maksymalnie 2 x w tygodniu.
11. Śniadanie: czy chleb musi być razowy? Czy można podawać płatki kukurydziane? Jak często jajecznica?
Chleb może być urozmaicony – najlepiej, aby co najmniej połowa była pieczywem razowym. Można podawać płatki kukurydziane. Jajecznicę można serwować z dowolną częstotliwością.
12. Czy przy niedoborze personelu można korzystać z warzyw mrożonych?
Tak, można.
13. Czy w przypadku obiadu jednodaniowego zupa może być przygotowana na wywarze mięsnym, czy musi być na wywarze warzywnym? Czy ma znaczenie, że zupa jest podawana tylko raz w tygodniu?
Zupa nie może stanowić obiadu. Rozporządzenie przewiduje dwie opcje: danie jednodaniowe w postaci drugiego dania lub dania dwudaniowe.
14. Jak zrealizować wymóg produktów mlecznych przy obiedzie jednodaniowym? Czy w szkole podstawowej jest wymóg porcji mleka w obiedzie (rozbieżne interpretacje na szkoleniach)?
Przy obiedzie nie obowiązuje wymóg produktów mlecznych – nie ma tu żadnych wątpliwości.
15. Jakie pieczywo do zupy: musi być razowe, czy może być pszenne/żytnie/białe?
Pieczywo można stosować naprzemiennie.
16. Jak realizować wymagania przy dożywianiu (jeden posiłek dziennie, np. 3 x drugie danie i 2 x zupa w tygodniu)?
Zupa nie może stanowić obiadu. Rozporządzenie przewiduje dwie opcje: danie jednodaniowe w postaci drugiego dania lub dania dwudaniowe.
17. Czy jeśli zupa jest na wywarze warzywnym, drugie danie może być mięsne? A odwrotnie – wywar mięsny + mięsne drugie danie?
Mogą być takie połączenia pod warunkiem, że zachowujemy od poniedziałku do piątku: 2 x zupę na wywarach jarskich, 2 x drugie danie z mięsem świeżym, 1 x danie z rybą, 1 x danie roślinne na bazie strączków i 1 x dowolne.
18. Jak często obowiązkowe jest danie ze strączków – raz w tygodniu czy raz na dwa tygodnie? Czy przy obiedzie dwudaniowym strączki muszą być i w zupie, i w drugim daniu?
Danie ze strączków powinno być 1 x w tygodniu.
19. Czy woda do picia może być z kranu?
Tak, jeśli jest wodociągowa, czyli dopuszczona przez sanepid.
20. Czy można podawać sok owocowy 100%?
Można, ale sok nie będzie porcją warzyw lub owoców i wlicza się do 5% energii z cukrów.
21. Czy można używać miodu do kompotów i sałatek?
Można, ale wlicza się do limitu cukrów wolnych – 5% energii.
22. Czy można podawać ciasta pieczone, muffiny, rogaliki? Czy gotowe ciasto francuskie może być składnikiem kolacji?
Tak, ale dobierane zgodnie z kryteriami cukrów, soli i tłuszczu zawartymi w rozporządzeniu i bez substancji słodzących.
23. Jakie ryby najlepiej podawać w placówkach i jak często (również w internacie)?
Zaleca się podawanie ryb minimum 1 x w tygodniu w ramach obiadu (np. dorsz, łosoś, mintaj, morszczuk, sardynki, szprotki, sandacz, pstrąg, sola, halibut).
24. Czy jadłospis trzeba różnicować wiekowo (klasy I-IV i V-VIII)? Jaka norma dla oddziału zerowego (6-latki)?
Zaleca się dostosowywać porcje do wieku. Należy wyliczyć średnioważoną normę na energię i makroskładniki dla grupy żywionej.
25. Jakie limity tłuszczu, cukru i soli obowiązują dla grup środków spożywczych niewymienionych wprost w rozporządzeniu?
10-20% energii z białka, 30-40% z tłuszczu i 45-65% z węglowodanów oraz 5% energii z cukrów wolnych dla średnioważonej normy na energię dla naszej grupy żywionych.
26. Czy dopuszczalny jest model naprzemienny – np. 2 x w tygodniu obiad dwudaniowy i 3 x jednodaniowy?
Tak, pod warunkiem, że obiadem jednodaniowym jest drugie danie.
27. Jak rozplanować dekadę, gdy zupa i drugie danie występują naprzemiennie – ile dni bezmięsnych, mięsnych, rybnych i strączkowych w każdym tygodniu?
Zupa nie może stanowić obiadu. Rozporządzenie przewiduje dwie opcje: danie jednodaniowe w postaci drugiego dania lub dania dwudaniowe.
28. Czy zupy można zagęszczać mąką i czy tylko pełnoziarnistą?
Można stosować różne mąki.
29. Czy dodatkiem do zupy może być gotowy jogurt lub serek waniliowy?
Tak.
30. Czy w przedszkolu dzień bezmięsny musi być całkowicie bezmięsny (śniadanie bez wędliny, wywar warzywny, strączki), czy można podać zupę na wywarze mięsnym?
Dzień bezmięsny dotyczy tylko jednego dania w obiedzie.
31. Czy obiad wegetariański musi składać się z zupy i drugiego dania?
Nie. W ramach obiadu wegetariańskiego musi zostać podana co najmniej jedna potrawa roślinna na bazie roślin strączkowych, bez produktów pochodzenia zwierzęcego.
32. Czym zastąpić kiełbasę w tradycyjnych potrawach (żurek śląski, fasolka po bretońsku)?
W żurku możliwy jest niewielki smakowy dodatek, w fasolce po bretońsku smak umami mogą zapewnić np. pieczarki.
33. Czy można używać ciecierzycy z puszki, czy musi być sucha/świeża?
Tak, można.
34. Jak organizacyjnie wydawać posiłek alternatywny przy daniu mięsnym/rybnym – stałe zgłoszenie rodzica czy inny tryb? Trzeba znać liczbę porcji z góry.
Na początku semestru lub kwartału na podstawie jednorazowej deklaracji rodziców.
35. Czy posiłkiem alternatywnym może być zupa bez mięsa?
Nie. Posiłek alternatywny ma zastępować drugie danie z mięsem lub rybą, dlatego powinien być drugim daniem roślinnym, w szczególności na bazie strączków.
36. Czy posiłek alternatywny może być droższy od podstawowego?
To kwestia organizacji i sposobu rozliczania posiłków w danej szkole.
37. Czy obowiązek alternatywy dotyczy też alergii i nietolerancji (gluten, laktoza), czy tylko rezygnacji z mięsa/ryb?
Na mocy rozporządzenia z 16 lipca 2026 r. obowiązek zapewnienia posiłku alternatywnego dotyczy mięsa i ryb.
38. Czy woda musi być czysta, czy może być z dodatkiem mięty i cytrusów?
Woda może być z dodatkami.
39. Jak zorganizować dostęp do wody: szklanki na tacy, dolewki, wydzielony punkt z podajnikiem?
Należy dopasować to do możliwości placówki.
40. Czy przy słodkim daniu (naleśniki z serem w polewie) trzeba dodatkowo podać warzywa?
Przepisy wymagają uwzględnienia warzyw lub owoców w każdym posiłku.
41. Czy wymóg warzyw można realizować wyłącznie w postaci warzyw w potrawach? Jak podawać surowe owoce/warzywa, skoro mają być zapakowane?
Warzywa i owce nie muszą być zapakowane.
42. Czy można używać oleju rzepakowego, czy tylko oliwy?
Można używać oleju rzepakowego i oliwy z oliwek.
43. Czy trzymać się gramatur z kart kalkulacyjnych, czy kaloryczności zgodnej z nowymi normami?
Należy bilansować i układać posiłki, tak aby pokryć zapotrzebowanie na energię i makroskładniki zgodnie z normami żywienia dekadowo na podstawie średnioważonej normy dla naszej grupy żywionych.
44. Czy są określone dzienne normy soli i cukru dodanych do posiłków w całym dniu żywieniowym?
Tak. Zalecane jest, aby całkowite dzienne spożycie soli nie przekraczało 5 g, dlatego w posiłkach przygotowywanych w placówce należy uwzględnić odpowiednio mniejszą ilość. W przypadku cukrów wolnych określono ich udział w całodziennej podaży energii.
45. Czy trzymać się gramatur z kart kalkulacyjnych, czy kaloryczności zgodnej z nowymi normami?
Należy trzymać się kaloryczności zgodnie z normami.
46. Czy sanepid będzie wymagał wyliczeń norm?
Tak, sanepid będzie wymagał wyliczeń norm.
47. Kto będzie kontrolował prawidłowość jadłospisów i gramatur?
Prawidłowość jadłospisów i gramatur będzie kontrolował sanepid.
48. Jak stosować wymagania (mięso surowe, dania mączne, strączkowe) w ośrodku całodobowym 24/7 – czy dotyczą od poniedziałku do piątku?
Wymagania te obowiązują od poniedziałku do piątku.
49. Czy w związku z rozporządzeniem od 01.09.2026 trzeba zawrzeć aneks z firmą cateringową? Czy przed 1 września należy zlecić ponowną analizę jadłospisu przez dietetyka i mieć ją w dokumentacji?
To zależy od zapisów umowy zawartej z firmą cateringową. Jadłospisy należy zweryfikować, ponieważ od 1 września 2026 r. obowiązują nowe wymagania.
50. Jak rozwiązać problem niejedzenia posiłków – młodzież z internatu odżywia się na mieście, a jedzenie trafia do odpadów?
Warto połączyć działania edukacyjne i organizacyjne. Pomocne mogą być kampanie dotyczące zdrowego odżywiania, zdrowia i niemarnowania żywności, a także zaangażowanie rodziców i samej młodzieży w układanie jadłospisu. Dobrym rozwiązaniem mogą być również warsztaty kulinarne, które zwiększą zaangażowanie uczniów i zainteresowanie przygotowywanymi posiłkami.
51. Prośba o przykłady i receptury dań strączkowych oraz dań roślinnych bez jajka, masła i sera.
W poszukiwaniu inspiracji do przygotowywania dań ze strączków oraz potraw roślinnych warto skorzystać z bezpłatnych materiałów przygotowanych przez NCEŻ, w szczególności z praktycznego przewodnika „Strączki da się lubić!”, który zawiera również propozycje potraw wegetariańskich i wegańskich przeznaczonych jako inspiracja do żywienia dzieci i młodzieży.
Polecamy również materiały WWF Polska „Dieta przyjazna planecie”, w tym materiały dedykowane żywieniu w stołówkach szkolnych i przedszkolnych.
Przydatne materiały:
NCEŻ – „Strączki da się lubić!”
NCEŻ – e-booki, w tym „Praktyczny przewodnik po dietach roślinnych”
WWF Polska – „Dieta przyjazna planecie – stołówki”
52. Dzieci nie jedzą ryb – czy w związku z tym trzeba przygotować danie alternatywne?
Nie. Sam fakt, że dziecko nie spożywa ryb, nie oznacza konieczności przygotowania dla niego dania alternatywnego.
Zgodnie z rozporządzeniem, alternatywna potrawa roślinna jest przewidziana dla osób, które nie spożywają produktów odzwierzęcych. Potrzebę zapewnienia posiłku alternatywnego można ustalić na podstawie deklaracji rodziców lub opiekunów.
Jeżeli dziecko nie je mięsa, ale spożywa ryby (pescowegetarianizm), nie jest wymagane przygotowywanie dla niego dodatkowej potrawy w dniu, w którym podawana jest ryba. Natomiast jeżeli dziecko nie spożywa produktów odzwierzęcych, należy zapewnić mu odpowiednią, w pełni roślinną potrawę alternatywną.
Warto zatem, aby deklaracja rodzica/opiekuna precyzowała, jakich produktów dziecko nie spożywa.
53. Czy jest gotowa rozpiska częstotliwości: ile razy w tygodniu mięso, nabiał, ryby, potrawy smażone?
Tak. Rozporządzenie określa częstotliwość występowania wybranych produktów i potraw w jadłospisie.
W przypadku obiadu należy uwzględnić w tygodniu:
- 2 razy porcję mięsa, przygotowaną ze świeżego mięsa,
- co najmniej 1 raz porcję ryby,
- co najmniej 1 raz potrawę na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych,
- w pozostałe dni można planować inne obiady bezmięsne, które mogą zawierać produkty odzwierzęce, np. jaja czy produkty mleczne
Dodatkowo od poniedziałku do piątku można podać nie więcej niż 2 porcje potraw smażonych, a w przypadku żywienia całodziennego należy zapewnić co najmniej 2 porcje mleka lub produktów mlecznych każdego dnia (z możliwością zastąpienia ich odpowiednimi napojami roślinnymi lub roślinnymi alternatywami produktów mlecznych).
Szczegółowa rozpiska częstotliwości była również prezentowana podczas webinaru.
54. Co zrobić, gdy szkoła nie ma programu do wyliczania wartości odżywczych i norm energii?
Program do wyliczania wartości odżywczej nie jest obowiązkowy, ale jest bardzo pomocnym narzędziem w realizacji wymagań rozporządzenia. Ułatwia zbilansowanie jadłospisu oraz kontrolę jego wartości energetycznej i odżywczej. W przypadku braku programu warto korzystać z dostępnych narzędzi do analizy jadłospisów, aby móc prawidłowo zweryfikować przygotowywane posiłki.
55. Jak pogodzić nowe przepisy z ustawą o zamówieniach publicznych i jak w przetargach przewidzieć liczbę dzieci jedzących poszczególne dania?
Nowe wymagania wynikające z rozporządzenia należy uwzględnić w opisie przedmiotu zamówienia oraz w umowie z wykonawcą. W przypadku zmiennej liczby dzieci korzystających z poszczególnych wariantów posiłków warto określić w zamówieniu przewidywaną liczbę porcji oraz zasady bieżącego zgłaszania i korygowania zapotrzebowania, zgodnie z faktyczną liczbą dzieci.
56. Co to za program do jadłospisów i ile kosztuje?
W systemie Zamów posiłek dostępny jest nowy moduł „Planowanie żywienia”, jako narzędzie wspierające realizację obowiązków wynikających z rozporządzenia. Odnośnie cen, prosimy o kontakt z naszym przedstawicielem.
57. Czy Zamów posiłek jest zintegrowany z systemem magazynowym? Czy można kupić sam moduł wyliczania kaloryczności?
Tak, program jest zintegrowany z modułem magazynowym. Moduł do wyliczania kaloryczności jest dostępny w wersji Komfort/Plus Zamów posiłek – można korzystać tylko z tego modułu lub też pozostałych funkcji służących do obsługi zamówień.
58. Czy program obsługuje żywienie w domu dziecka?
Program jest przeznaczony przede wszystkim dla placówek objętych nowymi przepisami dotyczącymi żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży. Dom dziecka, jako placówka opiekuńczo-wychowawcza, nie jest objęty tym rozporządzeniem, dlatego obecnie program nie jest dedykowany do obsługi żywienia w domach dziecka.
59. Czy odbędą się szkolenia z modułu lub będą dostępne materiały instruktażowe?
Tak, wkrótce odbędą się webinary szkoleniowe, o których zostaną Państwo poinformowani. Po zalogowaniu się do Zamów posiłek w zakładce POMOC wkrótce znajdą się materiały instruktażowe.
60. Czy opublikowany w systemie jadłospis jest widoczny dla rodziców i uczniów?
Tak, jadłospis jest widoczny dla rodziców i uczniów.
61. Jak zakupić karty i czytnik do wydawania obiadów w ramach systemu Zamów posiłek?
Zamówienia prosimy składać, wysyłając wiadomość na adres bok@zamowposilek.pl i podając poniższe dane:
- rodzaj zamawianego identyfikatora (brelok czy karta),
- ilość identyfikatorów,
- ilość czytników (tyle ile jest okienek wydawczych),
- dane do faktury,
- dane do wysyłki (imię i nazwisko, nazwa firmy/placówki, adres mailowy i numer telefonu dla kuriera).
Jeśli chcą Państwo pobierać dodatkową kaucję za identyfikator i opłatę za duplikat identyfikatora, prosimy o podanie wysokości opłat (kwoty mogą być takie same):
- kaucja za identyfikator: …
- opłata za duplikat identyfikatora: …
Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę proformę i wysyłamy ją w formie elektronicznej. Wysyłka zamówienia następuje po zaksięgowaniu przelewu. Fakturę końcową wysyłamy również w formie elektronicznej.
62. Nie mamy w szkole programu do liczenia wartości odżywczych i norm energii – co w takim przypadku?
Funkcje umożliwiające obliczanie wartości odżywczych i kontrolę norm energii są dostępne m.in. w naszym systemie Zamów Posiłek, który był prezentowany podczas webinaru.
W przypadku pytań o system Zamów posiłek prosimy o kontakt za pomocą formularza kontaktowego.