Kontakt

O portalu | Widżet | Regulamin portalu

Doradca Dyrektora

Wyprowadzenie przedmiotu badania w ewaluacji

cytaty3

Identyfikowanie problemów, które mogą stanowić punkt wyjścia do sformułowania przedmiotu badania, omówione zostało w poprzednich artykułach. Kolejnym istotnym zagadnieniem jest samo formułowanie przedmiotu badania.

Przedmiot badania

Aby wyprowadzić przedmiot badania (inaczej problem badawczy), należy postawić pytania, na które szukać się będzie odpowiedzi. Warto przy tym pamiętać, że badane powinny być te zagadnienia, na które faktycznie nie zna się odpowiedzi. Celem ewaluacji jest zdiagnozowanie, jaki jest stan obecny w danej kwestii  oraz jakie oczekiwania wobec niego mają Rodzice, Nauczyciele, Uczniowie oraz środowisko lokalne. Kolejnym krokiem jest zaprojektowanie na tej podstawie zmian i wprowadzenie ich w życie. Można również szukać potwierdzenia dla wybranej hipotezy badawczej, sprawdzać efekty wprowadzonych działań (np. po wdrożeniu programu naprawczego) czy potwierdzać poprawności wniosków wysnutych podczas poprzedniej ewaluacji.

Ponadto przedmiot badania powinien obrazować relacje zachodzące między zmiennymi istotnymi dla badanego zagadnienia (np. korelacja pomiędzy ocenami zachowania a postawami prospołecznymi Uczniów czy liczbą wpisanych uwag dotyczących postaw Ucznia). Ważnym jest także, aby przedmiot badania formułować tak, by był mierzalny.

Przedstawione poniżej przykłady przedmiotów badania będą odnosić się do sformułowań zawartych w załączniku do Rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego.

Przykład 1

Wymaganie Charakterystyka wymagania na poziomie D Charakterystyka wymagania na poziomie B
  1. Szkoła lub placówka realizuje koncepcję pracy ukierunkowaną na rozwój Uczniów
Szkoła lub placówka działa zgodnie z przyjętą przez Radę Pedagogiczną własną koncepcją pracy, uwzględniającą potrzeby rozwojowe Uczniów, specyfikę pracy szkoły lub placówki oraz zidentyfikowane oczekiwania środowiska lokalnego. Koncepcja pracy szkoły lub placówki jest znana Uczniom i Rodzicom oraz przez nich akceptowana. Koncepcja pracy szkoły lub placówki jest przygotowywana, modyfikowana i realizowana we współpracy z Uczniami i Rodzicami.

Przykładowe problemy badawcze do ewaluacji:

  1. Zależność między podejmowanymi w szkole działaniami edukacyjnymi, wychowawczymi, profilaktycznymi a koncepcją pracy szkoły rozumianą jako oryginalny pomysł edukacyjno-wychowawczy.
  2. Wpływ, jaki na podniesienie jakości kształcenia i wychowania ma realizacja planowych zadań zgodnie z koncepcją pracy.
  3. Związek koncepcji pracy szkoły/placówki z potrzebami rozwojowymi Uczniów – w czym się wyraża, w jakim stopniu pomaga rozwijać się Uczniom w ich własnej opinii.
  4. Czynniki środowiskowe znacząco wpływające na budowanie koncepcji pracy. Wpływ czynników środowiskowych na poziom realizacji tej koncepcji.
  5. Warunki niezbędne do zapoznania się i zaakceptowania przez Uczniów i Rodziców koncepcji pracy oraz do zaangażowania się w jej realizację.
  6. Czynniki niezbędne do zbudowania koncepcji pracy placówki opartej realnie, a nie intencjonalnie na współpracy z Uczniami i Rodzicami. Określenie czynników, na które wpływ ma szkoła.

Opracowując konkretny przedmiot badania, trzeba zadać pytanie: jak jest? – jeżeli ma się niewielką wiedzę dotyczącą przedmiotu badania oraz: dlaczego tak jest? – by określić mocne i słabe strony obecnej sytuacji. Następnie trzeba uszczegóławiać pytania.

Pytania wspomagające badanie wymagają zwiększenia dociekliwości w diagnozie:

  • Czy koncepcja pracy szkoły/placówki jest autorskim opracowaniem, przygotowanym konkretnie dla mojej szkoły?
  • Które z podejmowanych w szkole działań czynią ją wyjątkową?
  • Jaki wpływ na tworzenie koncepcji pracy szkoły mieli Rodzice, Uczniowie, Nauczyciele?
  • Czy wszyscy wiedzą, kto i kiedy ją stworzył? Jak jest upowszechniana?
  • Jakie są jej najważniejsze założenia?
  • Czy wszyscy potrafią powiedzieć, co wyróżnia naszą szkołę wśród innych w mieście na tym samym poziomie edukacyjnym?
  • Czy opinie o szkole wśród Nauczycieli, Uczniów i Rodziców są zbieżne?
  • Czy Uczniowie identyfikują się z potrzebą realizacji koncepcji?
  • Czy koncepcja pracy szkoły odpowiada na aktualne potrzeby środowiska, w którym działa szkoła?
  • Czy zdiagnozowane zostało środowisko lokalne i jego problemy?
  • Czy opracowano procedury dotyczące analizy środowiska?
  • Czy badania są cykliczne?

Na wiele z tak postawionych pytań można znaleźć odpowiedź w e-Dzienniku Librus. Z jego wykorzystaniem można również uzyskać aktualną informację zwrotną, kierując pytania do odpowiedniej grupy docelowej. Uzyskane z wykorzystaniem e-Dziennika dane mogą być przedmiotem szerszego opracowania w zestawieniu z danymi pozyskanymi z innych źródeł.

Pamiętając o ochronie danych osobowych, do przedstawionych propozycji wykorzystujemy np. dane liczbowe (liczba Rodziców obecnych na zebraniach, których tematem było budowanie koncepcji, na których omawiano obecną koncepcję pracy szkoły lub jej modyfikowanie, liczba osób poddanych badaniom ankietowym, wiek badanych), które mogą być również podstawą do badań jakościowych – np. częstotliwość kontaktów Rodzica ze szkołą, zbieżność lub rozbieżność opinii o szkole jej Uczniów i Nauczycieli.

Przykład 2

  1. Procesy edukacyjne są zorganizowane w sposób sprzyjający uczeniu się
Planowanie procesów edukacyjnych w szkole lub placówce służy rozwojowi Uczniów.Uczniowie znają stawiane przed nimi cele uczenia się i formułowane wobec nich oczekiwania.Informowanie Ucznia o jego postępach w nauce oraz ocenianie pomagają Uczniom uczyć się i planować ich indywidualny rozwój.Nauczyciele kształtują u Uczniów umiejętność uczenia się.Nauczyciele i Uczniowie tworzą atmosferę sprzyjającą uczeniu się.Nauczyciele motywują Uczniów do aktywnego uczenia się i wspierają ich w trudnych sytuacjach.Nauczyciele stosują różne metody pracy dostosowane do potrzeb Ucznia, grupy i oddziału. Organizacja procesów edukacyjnych umożliwia Uczniom powiązanie różnych dziedzin wiedzy i jej wykorzystanie. Taka organizacja procesów edukacyjnych pomaga Uczniom zrozumieć świat oraz lepiej funkcjonować w społeczności lokalnej.Uczniowie mają wpływ na sposób organizowania i przebieg procesu uczenia się. Czują się odpowiedzialni za własny rozwój.Uczniowie uczą się od siebie nawzajem. W szkole lub placówce stosuje się nowatorskie rozwiązania służące rozwojowi Uczniów.

Przykładowe problemy badawczych do ewaluacji:

  1. Wpływ informacji o braku postępów, wyrażanej oceną niedostateczną, na motywację Ucznia.

W e-Dzienniku każda ocena ma szczegółowy opis-charakterystykę, która zawiera: kategorię oceny, wagę oceny, datę wystawienia informację czy jest liczona do średniej oraz komentarz, który może umieścić Nauczyciel. Dodatkowo może on również szczegółowo opisać, za jakie treści lub umiejętności ocena jest wystawiona. Informacja szczegółowa dostępna jest dla Nauczyciela, Rodzica i Ucznia po wskazaniu oceny kursorem – takich funkcji nie posiada dziennik tradycyjny (rys. 1).

rys. 1

  1. Wpływ formy sprawdzania wiedzy i umiejętności poszczególnych Uczniów wpływa na poziom ich automotywacji.

Czy Uczniowie po uzyskaniu informacji zwrotnej w postaci złej oceny poprawiają ją? Jeżeli tak, to w jakich przedziałach czasu? Czy jest to zgodne z przedmiotowym i szkolnym systemem oceniania? (Rys. 2 – oceny  w nawiasach: ocena wyjściowa i kolejna uzyskana ocena.)

rys. 2

  1. Zależność między systematycznym ocenianiem a poziomem efektywności tego procesu.
  2. Reakcja Rodziców na postępy w nauce dziecka.

Czy po uzyskaniu informacji o ocenie Rodzice preferują kontakt elektroniczny czy osobisty z Nauczycielem?

  1. Wpływ wykorzystania TIK na lekcjach na podniesienie wyników w nauce. (Rys. 3)

rys. 3

Dziennik elektroniczny pozwala na spełnienie wymagań dotyczących prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania. Posiada jednak również dodatkowe funkcje, dzięki którym staje się źródłem informacji oraz narzędziem badawczym, z powodzeniem wykorzystywanym do prowadzenia ewaluacji.

W odniesieniu do wymagań i przykładu nr 2 e-Dziennik Librus pozwala na szybkie ustalenie różnorodności ocen wystawianych przez Nauczycieli (np. sprawdzian, odpowiedź ustna), liczby ocen wystawionych pojedynczemu Uczniowi, klasie oraz automatyczne zliczenie wszystkich ocen wystawionych przez konkretnego Nauczyciela. Pozwala również na pozyskanie informacji o systematyczności wystawiania ocen (rys. 4, 4a).

Punkt wyjścia do określenia problemu badawczego

Czerpanie inspiracji do procesu ewaluacji może odbywać się również na innej drodze niż analiza zapisów w wymaganiach zawartych w załączniku do Rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego. Punktem wyjścia mogą być zagadnienia osadzone w:

  • zadaniach z nadzoru pedagogicznego Dyrektora szkoły;
  • tematach wynikające ze skarg, zgłaszanych problemów, zaistniałych sytuacji konfliktowych (w ramach e-Dziennika moduł Wiadomości jest najszybszą formą kontaktu na linii Rodzic-szkoła w celu zgłoszenia problemu);
  • potrzebie ewaluacji realizowanego już procesu lub projektu;
  • deklarowanej przez zespół Nauczycieli potrzebie istotnej zmiany w jakimś obszarze pracy dydaktyczno-wychowawczej, wyartykułowanej na drodze analizy problemów lub jako wynik poprzedniej ewaluacji wewnętrznej.

Także w powyższych przypadkach dane z e-Dziennika mogą stanowić bazę do rozwiązania problemu badawczego sformułowanego w przedmiocie badania.
Warto zwrócić uwagę, że e-Dziennik posiada funkcję delegowanie zadań (rys. 5, 5a). To pozwala – poprzez odpowiednie ustawienia uprawnień do modułów – na wyprowadzenie co najmniej kilku przedmiotów badania, np.:

  1. zależność między terminowością wykonania zadań a uruchomionym dostępem do modułu;
  2. zależność między rodzajem delegowanego zadania a efektywnością jego realizacji;
  3. poziom zaangażowania członków Rady Pedagogicznej w powierzane im zadania.

Należy pamiętać, że analizując wyniki przeprowadzonych badań, poznaje się swoją własną szkołę w określonym obszarze. Dlatego ważne jest, aby zadać trafne pytania kluczowe, które będą przedmiotem kolejnego artykułu.

 

Autorzy:

  • Danuta Skrzypek – edukator, menadżer oświaty, wieloletni Dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły.
  • Ewa Sitko – edukator, wieloletni Dyrektor szkoły, metodyk przy WOM w Katowicach i Krakowie, nagrodzona Medalem KEN za zasługi dla oświaty.
  • Ilona Helik – menadżer oświaty, wieloletni Dyrektor zespołu szkół, edukator specjalista ds. awansu zawodowego Nauczycieli i organizacji procesu kształcenia.

W serii ukazały się również:

dodaj do aktówki

Udostępnij:

Komentarze do artykułu (0) skomentuj

LogowanieZaloguj się aby dodać komentarz

pokaż keystroke

Jeśli zapomniałeś hasła, przejdź na stronę LIBRUS Synergia i skorzystaj z opcji „zapomniałem hasła".

Bądź na bieżąco!

Nie pozwól, by coś ważnego uszło Twojej uwadze. Jeśli powyższy artykuł jest dla Ciebie interesujący, dodaj podobne artykuły do powiadomień. Możesz również otrzymywać powiadomienia o nowych komentarzach do tego artykułu. Więcej informacji na temat powiadomień oraz szczegółowe ustawienia znajdziesz na podstronie Centrum Powiadomień.

powiadom mnie o podobnych artykułach powiadom mnie o nowych komentarzach

PCG Akademia

Squla

WSiP

Uniqa

WDB

AIG

KND

DD

PCG

MEDICOVER

aSc

PayU

AXA

Interrisk

widok klasyczny
x

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Informacje zawarte w cookies wykorzystujemy m.in. w celach statystycznych, funkcjonalnych oraz dostosowania strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich zapisanie w pamięci Twojego urządzenia. Możesz samodzielnie zarządzać cookies zmieniając odpowiednio ustawienia w Twojej przeglądarce. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.