Kontakt

O portalu | Widżet | Regulamin portalu

Doradca Dyrektora

Od identyfikacji problemu do przedmiotu badania (cześć 1/2)

kon

Ewaluacja wewnętrzna w szkole powinna badać sprawy, co do których nie mamy jasności, monitorować procesy nie do końca transparentne i wyprowadzać postulaty służące realnej zmianie.

Na użytek cyklu artykułów odnoszących się do ewaluacji wewnętrznej
z wykorzystaniem e-Dziennika Librus przedstawiamy kilka uwag metodologicznych.

Ile razy wystąpi słowo „problem”, będzie ono miało następujący zakres definicyjny:

problem jest rodzajem zadania (sytuacji), którego podmiot nie może rozwiązać za pomocą posiadanego zasobu wiedzy. Rozwiązanie jego jest możliwe dzięki czynności myślenia produktywnego, które prowadzi do wzbogacenia wiedzy podmiotu.[1]

Mówiąc o „danych”, będziemy odnosić się do zbioru słów, faktów i liczb. Nie zawsze są one uporządkowane, ale stanowią punkt wyjścia do głębszej analizy, która pozwala zebrać ważne informacje. Zestawienie pozyskanych informacji z wcześniej posiadaną wiedzą pozwala na jej poszerzenie, dogłębne zrozumienie istoty zebranych danych i na tej podstawie – wprowadzenie zmian.

Cel ewaluacji wewnętrznej

Jeśli ewaluacja wewnętrzna w szkole czy placówce ma służyć jej rozwojowi, trzeba mieć świadomość, że tylko trafna identyfikacja problemów może skutkować efektywnymi rozwiązaniami.

grafiki ewaluacja7

Nie bez znaczenia w tym kontekście jest również postawa ewaluatorów i całej Rady Pedagogicznej wobec procesu i rezultatów ewaluacji. Otwarta postawa gwarantuje realną zmianę, dlatego warto zadbać o odpowiednie zaangażowanie wszystkich osób biorących udział w ewaluacji już na etapie zbierania danych. Jeśli pominie się ten element, zachodzi niebezpieczeństwo prowadzenia bardzo czasochłonnych działań, które jednak okażą się mało znaczące.

W praktyce szkolnej wielokrotnie okazuje się, że identyfikowany problem ma zupełnie inne podłoże niż pierwotnie przypuszczano. Dlatego warto rozmawiać i wysłuchać wszystkich zainteresowanych – Uczniów, Rodziców i Nauczycieli, gdyż każda z tych grup ma inną optykę występujących w szkole zjawisk i problemów.

Od określenia problemu do zebrania danych

Po określeniu ogólnego problemu, którym ewaluacja będzie się zajmowała oraz zmotywowaniu osób w nią zaangażowanych, można przystąpić do zbierania danych, które będą stanowiły punkt wyjścia do sformułowania przedmiotu badania. W tym procesie może pomóc e-Dziennik Librus. Poniżej prezentujemy przykładowe dane, które można zebrać z jego wykorzystaniem wraz ze wskazaniem, którego z wymagań nadzoru pedagogicznego mogą one dotyczyć. 

Dziennik jako źródło danych

Na podstawie: Rozporządzenia MEN z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U.  2014 r. poz. 1170).

Dziennik lekcyjny prowadzi szkoła dla każdego oddziału. Dokumentuje się w nim przebieg nauczania w danym roku szkolnym. Dla szkół, w których dokumentację przebiegu nauczania prowadzi się w wersji elektronicznej, fakt przeprowadzenie zajęć edukacyjnych Nauczyciel potwierdza poprzez wpisanie tematu zajęć oraz odnotowaniem frekwencji na zajęciach.

Dziennik elektroniczny daje możliwość korzystania z wielu funkcji, które usprawniają pracę Nauczycieli i Dyrektora placówki. Dzięki systematycznemu i rzetelnemu wprowadzaniu danych, staje się też narzędziem generującym szczegółowe analizy i statystyki, na stworzenie których poświęca się bardzo wiele czasu, jeśli opracowywane są na podstawie dziennika papierowego. Ze względu na ogromną liczbę udogodnień e-Dziennik Librus ma zdecydowaną przewagę nad dziennikami w wersji papierowej oraz wieloma prostymi dziennikami elektronicznymi.

Przykłady danych i statystyk wykorzystywanych w ewaluacji

Propozycja wykorzystania danych z e-Dziennika do badań prowadzonych w szkole z odwołaniem do wymagań (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego).

Uwaga: Symbol w nawiasie np. (W. 4D) oznacza odwołanie do numeru wymagania 4 i spełnienia wymogu na poziomie D. Załącznik do Rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z wymaganiami dostępny jest tutaj.

I. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Tygodniowy plan zajęć edukacyjnych z czytelnym podziałem na grupy (rys. 1).

Możliwość wykorzystania w badaniach:

  • Badane są bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne Uczniów (W. 5D), efektywność pracy Nauczycieli (W. 11D), higienę nauki i pracy – rozkład zajęć edukacyjnych w czasie jednego dnia i w czasie tygodnia, efektywność nauczania, zadania domowe (rys. 2, 2a) (W. 11D).
  • Dane e-Dziennika pozwalają na tworzenie raportów frekwencji Uczniów na wybranych zajęciach edukacyjnych w odniesieniu do planu, obrazując różnorodne aspekty pracy szkoły.
  • Statystyki obecności-nieobecności (rys. 3)  Uczniów na zajęciach z uwzględnieniem przedmiotu czy Nauczyciela prowadzącego mogą wskazać problem związany z absencją Uczniów na lekcjach ze względu na stopień trudności zajęć, unikanie przez Uczniów poszczególnych przedmiotów lub strach przed trudnościami w nauce, objawy stresu szkolnego.
  • Statystyki uzyskiwanych ocen (rys. 4) pozwalają na analizę dotyczącą rytmizacji oceniania, stopnia trudności i zrozumienia zajęć czy ocen uzyskiwanych ze względu na to na jakiej godzinie lekcja jest prowadzona (ilościowe i jakościowe zestawiania ocen na tzw. zerówkach czy ostatnich lekcjach) (W. 11), (W. 12).

II.  Zapis w dzienniku lekcyjnym: Imiona i nazwiska Nauczycieli prowadzących poszczególne zajęcia.

Możliwość wykorzystania w badaniach: Dane w korelacji z nauczanym przedmiotem pozwalają na badania i diagnozę frekwencji Nauczycieli, analizę wystawiane przez nich ocen, rytmizacji oceniania, stopnia realizacji podstawy programowej, EWD przedmiotowego, rzetelności prowadzenia dokumentacji, tematyki lekcji i jej zgodności z podstawą programową (W. 11 i W. 12) (rys. 5, 6, 7).

III. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Obecności Uczniów na poszczególnych zajęciach edukacyjnych (rys. 8).

Możliwość wykorzystania w badaniach: Badane są efekty nauczania (W. 11D), bezpieczeństwo Uczniów (W. 5D), realizacja obowiązku szkolnego/nauki. Ponadto możliwe jest przeprowadzenie diagnozy atrakcyjności zajęć i wykorzystania TIK na lekcjach (rys. 9), a także analiza frekwencji (rys. 10) i wyników Uczniów uzyskiwanych na zajęciach, występowania zjawiska stresu szkolnego, opieki pedagogicznej oraz relacja obciążenia zajęciami edukacyjnymi do efektów nauczania (W. 2 i W. 3).

IV. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Tematy przeprowadzonych zajęć edukacyjnych.

Możliwości wykorzystania w badaniach:

  • Badane są obecność Nauczycieli w pracy (efekty nauczania) (W. 11D), rytmiczność oceniania (rys. 11), ciągłość realizacji podstawy programowej (W. 3D), rzetelność uzupełniania dokumentacji elektronicznej, udział w tworzeniu, realizowaniu i modyfikacji koncepcji pracy szkoły (W. 1B), interdyscyplinarność tematów (W. 2B), nowatorstwo edukacyjne (W. 2B), odnoszenie się do relacji (W. 5D), zasady postępowania i przestrzegania właściwych zachowań przez Uczniów (W. 5D), prowadzone działania antydyskryminacyjne (W. 6D), współpraca Nauczycieli w planowaniu, organizowaniu, realizowaniu i modyfikowaniu procesów edukacyjnych pracy szkoły (W. 7D), postawa uczenia się przez całe życie (W. 8D), współpraca szkoły z instytucjami i organizacjami (W. 10B), analizowane są również wyników sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych (W. 11D).
  • Szczegółowa analiza obrazuje prawidłowości w funkcjonowaniu szkoły w zakresie prawa oświatowego dotyczące realizacji podstawy programowej. Generowane statystyki i dokumenty pozwolą wykazać jej szczegółową realizację. Zapisy tematów zajęć pozalekcyjnych (rys. 12) wskazują ponadprogramowe działania wyróżniające szkołę oraz pozwalają badać jej atrakcyjność wśród Uczniów.

V. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Oceny uzyskane przez Uczniów z poszczególnych zajęć edukacyjnych.

Możliwość wykorzystania w badaniach:

  • Analizowany jest zakresu zdobytych umiejętności wyznaczonych podstawą programową kształcenia ogólnego w odniesieniu do wymagań edukacyjnych w powiązaniu z zasadami przedmiotowego oceniania (W. 3D), pomoc w planowaniu rozwoju i w nauce (W. 2D), rozpoznanie aktywności poznawczej Ucznia (W. 4D).
  • Dane pozwalają uzyskać informację dotyczące  edukacyjnej wartości dodanej. Szczegółowe statystyki obrazują postępy Uczniów ze względu na uzyskiwane oceny (rys. 13), a także pozwalają analizować postępy Ucznia na wejściu oraz po wyznaczonym okresie czasu. Obrazują też pracę Uczniów, Nauczycieli i całej szkoły.
  • Ponadto statystyki te pozwalają śledzić postępy Uczniów oraz prognozować ich przyszłą sytuację, szybko zauważać i zapobiegać zagrożeniom związanym z niepowodzeniami szkolnymi (rys. 14) – problemami nie tylko pojedynczych Uczniów, ale całych zespołów klasowych. Umożliwiają również badanie postępów Uczniów w klasie oraz ich zaangażowania i aktywności w innych zespołach – np. utworzonych klasach wirtualnych, często międzyoddziałowych. Diagnozowane są zatem nie tylko sukcesy i porażki edukacyjne, ale również sytuacja wychowawczą wśród Uczniów w różnych grupach rówieśniczych.

VI. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Oceny zachowania.

Możliwość wykorzystania w badaniach: 

  • Badane są zgodność oceny z kryteriami ocen zachowania (rys. 15) przyjętymi w danej szkole, zależność między oceną a respektowaniem norm społecznych, inicjowanie przez Uczniów działań (W. 4B), tworzenie relacji (W. 5D).
  • Dostępne dane dotyczące ocen z zachowania ze względu na klasy, Wychowawców, Nauczycieli uczących w zespole klasowym, liczbę wpisanych Uczniom uwag oraz ich treści, uwag z podziałem pozytywne i negatywne pozwalają analizować sytuację wychowawczą szkoły. Przedmiotem obserwacji mogą być też reakcje Rodzica na otrzymane uwagi dotyczące dziecka, udzielona pomoc w sytuacji kryzysowej, liczba kontaktów z Rodzicami – osobistych oraz poprzez moduł wiadomości oraz zainteresowanie Rodzica postępami dziecka w szkole (z wykorzystaniem statystyki logowań Rodzica).
  • Ponadto dane pozwalają na analizę reakcji Nauczycieli na nowe sytuacje związane z dostosowaniem kształcenia indywidualnie do potrzeb każdego Ucznia oraz współpracy w zespole wychowawczym danej klasy.

rys. 15

VII. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Nazwiska i imiona Uczniów.

Możliwość wykorzystania w badaniach: Dane pozwalają na uzyskanie informacji o liczbie i płci Uczniów, co wykorzystać można np. do przeprowadzenia analizy określającej, jaki procent Uczniów wybiera szkołę akceptując koncepcję pracy szkoły i przedstawioną ofertę edukacyjną. W okresie rekrutacji, kiedy określa się przedmioty realizowane w zakresie rozszerzonym, badana jest wybieralność poszczególnych klas, co może wyznaczać kierunek rozwoju szkoły w następnych latach. Badana jest również atrakcyjność szkoły w odniesieniu do potrzeb środowiska lokalnego (W. 1). Dane dostępne w module e-Sekretariat.

VIII. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Daty i miejsca urodzenia. Miejsce zamieszkania.

Możliwość wykorzystania w badaniach: Dane obrazują zainteresowanie ofertą edukacyjną Uczniów spoza obwodu szkoły w przypadku szkół objętych rejonizacją oraz tych, których rejonizacja nie dotyczy. Badane jest, czy i w jakim stopniu oferta szkoły jest atrakcyjna oraz dokąd dociera informacja o placówce i jej ofercie. Umożliwia to na dalszym etapie zmianę oferty tak, by zwiększyć wybieralność szkoły przez Uczniów i jej atrakcyjności na rynku edukacyjnym (W. 1). Dane dostępne w module e-Sekretariat (rys. 16).

rys. 16

IX. Zapis w dzienniku lekcyjnym: Imiona i nazwiska Rodziców (prawnych Opiekunów).

Możliwość wykorzystania w badaniach: Dane pozwalają na określenie, kto sprawuje opiekę nad Uczniem i pomagają analizować ich sytuację opiekuńczo-wychowawczą Uczniów, np. czy Uczniowie przebywają pod opieką Rodziców czy osób nie będących Rodzicami. Badanie można wykorzystać do diagnozy tzw. eurosieroctwa (W. 6).

Już za tydzień opublikowana zostanie 2 cześć tego tematu, w której przedstawione zostaną możliwości modułu Statystyki i Alerty w zakresie zbierania danych do ewaluacji wewnętrznej w szkole.

 

[1] Cytat pochodzi z: J. Kozielecki, Rozwiązywanie problemów, Warszawa 1969, s. 16.

Autorzy:

  • Danuta Skrzypek – edukator, menadżer oświaty, wieloletni Dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły.
  • Ewa Sitko – edukator, wieloletni Dyrektor szkoły, metodyk przy WOM w Katowicach i Krakowie, nagrodzona Medalem KEN za zasługi dla oświaty. 
  • Ilona Helik – menadżer oświaty, wieloletni Dyrektor zespołu szkół, edukator specjalista ds. awansu zawodowego nauczycieli i organizacji procesu kształcenia.

W serii ukazały się również:

dodaj do aktówki

Udostępnij:

Komentarze do artykułu (0) skomentuj

LogowanieZaloguj się aby dodać komentarz

pokaż keystroke

Jeśli zapomniałeś hasła, przejdź na stronę LIBRUS Synergia i skorzystaj z opcji „zapomniałem hasła".

Bądź na bieżąco!

Nie pozwól, by coś ważnego uszło Twojej uwadze. Jeśli powyższy artykuł jest dla Ciebie interesujący, dodaj podobne artykuły do powiadomień. Możesz również otrzymywać powiadomienia o nowych komentarzach do tego artykułu. Więcej informacji na temat powiadomień oraz szczegółowe ustawienia znajdziesz na podstronie Centrum Powiadomień.

powiadom mnie o podobnych artykułach powiadom mnie o nowych komentarzach

Lumen

PCG Akademia

Squla

WSiP

Uniqa

WDB

AIG

Plagiat.pl

MegaMatma

KND

DD

PCG

MEDICOVER

iq.pl

aSc

PayU

AXA

Interrisk

widok klasyczny
x

Ta strona używa cookie i innych technologii. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.