Kontakt

O portalu | Widżet | Regulamin portalu

Doradca Dyrektora

Metody i narzędzia ewaluacyjne

cytaty5

Rozpoczynając ewaluację, należy wybrać strategię, z której wykorzystaniem będzie się badało dany problem. Najczęściej przyjmowane strategie to:

  • twarda analiza danych ilościowych
  • analiza przypadku.[1]

W kontekście wybranej strategii decyduje się następnie o metodzie badawczej. Metodę – zgodnie z jej słownikową definicją – rozumie się jako:

świadomie stosowany sposób postępowania mający prowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu.

Metoda badawcza może być ilościowa lub jakościowa. Warto jednak rozważyć analizę zebranych danych zarówno w ujęciu ilościowym, jak i jakościowym. Należy pamiętać, że wskazanym działaniem jest triangulacja, czyli przyjrzenie się badanemu zjawisku z różnych punktów widzenia i zebranie informacji z różnych źródeł (np. od Uczniów, Rodziców i Nauczycieli). Dlatego warto na tym etapie postawić pytanie, czy osoby, których dotyczy ewaluacja, zaakceptują wybrane metody.

Następnym krokiem jest skonkretyzowanie techniki, jaką zespół ewaluacyjny będzie się posługiwał. Techniką nazywamy:

czynności praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi zasadami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii i faktów.

Należy przy tym pamiętać, że wszelkie techniki są uwarunkowane przez metodę i określane w jej kontekście – innymi słowy: technika zawsze jest podporządkowana metodzie.

Ostatnim etapem jest wybór odpowiednich narzędzi realizujących wybraną technikę. Należy w tym miejscu poddać refleksji, czy wybrane metody, techniki i narzędzia badawcze mogą być wykorzystane w czasie, jakim na przeprowadzenie danej ewaluacji dysponuje szkoła. Od tego w znacznej mierze uzależniona jest efektywność całego procesu. Ostateczną decyzję, o wyborze narzędzi podejmuje oczywiście zespół Nauczycieli prowadzących ewaluację, ale musi być ona poprzedzona szerszą refleksją o charakterze metodologicznym.

strategia ewaluacyjna

Metoda: ankietowanie

Jedną z bardzo często wykorzystywanych w ewaluacji metod jest ankietowanie. W zasobach e-Dziennika Librus jej zastosowanie wspiera moduł Ankiety. Z jego wykorzystaniem można nie tylko zbudować odpowiednie narzędzie w postaci spersonalizowanej ankiety, ale także automatycznie obliczyć wyniki badania i rozdzielić prace nad danymi odpowiednim Nauczycielom.

Moduł Ankiety pozwala budować kwestionariusze z zastosowaniem pytań otwartych i zamkniętych, jedno- i wielokrotnego wyboru. Daje również możliwość skierowania ankiety do wybranego odbiorcy oraz udostępnienia jej wyników wszystkim lub wybranym respondentom. Poniżej krótki film, w którym prezentujemy, jak sporządzić ankietę w module.

 

Przykład ankiety

Poniżej przedstawiamy przykład ankiety szukającej odpowiedzi na pytanie kluczowe:

Jakie warunki sprzyjają wysokiej efektywności oddziaływań wychowawczych?

(Ten sam kwestionariusz ankiety otrzymają Nauczyciele, Rodzice i Uczniowie.)

Pytania otwarte

  1. Jakie działania podejmowane przez szkołę wskazałby Pan/i, jako oddziaływania wychowawcze?
  2. Które z wymienionych działań uważa Pan/i za najbardziej efektywne i dlaczego?
  3. Czy wskazane przez Panią/Pana najefektywniejsze oddziaływania wychowawcze są często stosowane w szkole?

Pytania zamknięte wielokrotnego wyboru

Wersja dla Ucznia

Spośród niżej podanych oddziaływań wychowawczych wybierz dwa, które najczęściej stosują wobec Ciebie Rodzice?

  • Rozmowy wychowawcze.
  • Kary za naganne postępowanie.
  • Pozwalają mi doświadczyć konsekwencji mojego zachowania.*
  • Muszę sam/a znaleźć drogę wyjścia z trudnej sytuacji i konsekwentnie (pod kontrolą Rodziców) ją realizować.

*Warto nadmienić, że pozwalanie dziecku na doświadczenie konsekwencji własnego zachowania jest metodą efektywną wychowawczo. Uczeń powinien doświadczyć naturalnych konsekwencji swojego postępowania. Dorośli z kolei powinni mu w tym towarzyszyć, ale nie usuwać pojawiających się trudności.

Wersja dla Rodzica

Spośród niżej podanych oddziaływań wychowawczych proszę wybrać dwa, które najczęściej stosuje Pan/i wobec własnego dziecka?

  • Rozmowy wychowawcze.
  • Kary za naganne postępowanie.
  • Pozwalam mu doświadczyć konsekwencji jego zachowania.
  • Musi sam/a znaleźć drogę wyjścia z trudnej sytuacji i konsekwentnie (pod rodzicielską kontrolą) ją realizować.

Wersja dla Nauczyciela

Spośród niżej podanych oddziaływań wychowawczych proszę wybrać dwa, które najczęściej stosuje Pan/i wobec Uczniów?

  • Rozmowy wychowawcze.
  • Kary za naganne postępowanie.
  • Pozwalam im doświadczyć konsekwencji danego zachowania.
  • Stosuje metodę pozytywnej konfrontacji.*

* Metoda oddziaływania wychowawczego uznana za wysoko efektywną.

Pytania zamknięte jednokrotnego wyboru

Wersja dla Ucznia

Czy pamiętasz lekcje wychowawcze odnoszące się do tematu ponoszenia konsekwencji swoich działań? (tak/nie)

Wersja dla Rodzica

Czy pamięta Pan/i zebranie z Wychowawcą klasy odnoszące się do znaczenia wychowawczego ponoszenia przez dziecko konsekwencji jego działań? (tak/nie)

Wersja dla Nauczyciela

Jak często stosuje Pan/i metodę pozytywnej konfrontacji w obszarze oddziaływań wychowawczych?

Tak postawione pytania pozwalają ustalić:

  • zbieżność stanowisk Uczniów, Rodziców i Nauczycieli;
  • zbieżność teorii z praktyką;
  • częstotliwość stosowania najefektywniejszych metod, czyli pozytywnej konfrontacji i ponoszenia naturalnych konsekwencji.

 Metoda: profil szkoły

Bardzo wartościową i wartą polecenia metodą badawczą jest metoda „profil szkoły”. Polega ona na wywiadach grupowych (fokusowych) z przedstawicielami Uczniów, Rodziców i Nauczycieli oraz na dyskusji panelowej z reprezentantami wszystkich tych grup w celu wzajemnego poznania przez nich swoich stanowisk.

Czas realizacji jest w przypadku tej metody krótki – 5-7 dni. Działania rozpoczyna się od opracowania zagadnień do przeprowadzenia ewaluacji wewnętrznej w zakresie wskazanym jej przedmiotem.

Realizację badania metodą „profil szkoły” rozłożyć można na IV etapy.

I etap przebiega w trzech osobnych grupach (Nauczycieli, Uczniów, Rodziców). Uczestnicy badania dyskutują w czasie spotkania nad opracowanymi wcześniej zagadnieniami, oceniają je i wyrażają opinię na temat tendencji zmian w omawianym zakresie. Każda grupa zaznacza na wykresie swoją ocenę oraz opinię o tendencji, tworząc profil szkoły.

II etap to wspólne spotkanie 2-3 przedstawicieli każdej grupy dyskusyjnej na wspólnej dyskusji panelowej. Dyskusją kieruje moderator, np. Dyrektor szkoły lub upoważniony przez niego Nauczyciel. Podczas spotkania przedstawiciele każdej grupy przedstawiają swoje opinie na temat poruszanego zagadnienia oraz argumenty na ich poparcie, uzgadniają oceny i prognozowane tendencje. Uczestnicy tworzą wspólny (nakładający się) profil szkoły i zastanawiają się, skąd wynikają różnice w profilach.

III etap to określenie przez uczestników dyskusji mocnych i słabych stron pracy szkoły oraz formułowanie w oparciu o nie wniosków i pomysłów, które dają szansę na rozwój szkoły.

IV etap to wykorzystanie wniosków do zaplanowania i realizacji zadań w konkretnym okresie roku szkolnego przez wskazanych Nauczycieli.

Metoda „profil szkoły” należy do jakościowych metod badawczych. Są one wykorzystywane przede wszystkim jako narzędzia pomocnicze, które służą do uzyskania podstawowych danych potrzebnych do sformułowania problemu badawczego oraz do budowy narzędzi używanych w badaniach ilościowych. Badania ilościowe realizowane są z kolei nie na wybranych jednostkach, ale na próbach reprezentatywnych. Innym wartym rozważenia wykorzystaniem dyskusji grupowej w ewaluacji jest przeprowadzenie je po zakończeniu badań ilościowych, aby pogłębić interpretację uzyskanych wyników.

W przypadku metody „profil szkoły” należy jednak pamiętać, że stosowanie jej jako jedynej metody badania może być obarczone błędem. Dobór przedstawicieli do grup dyskusyjnych jest mało rygorystyczny (przedstawicieli mogą wskazać np. Wychowawczy klas) względem metod doboru losowego. Oznacza to, że uczestnicy dyskusji nie są statystyczną reprezentacją swojej populacji, a co za tym idzie – nie są reprezentacją rzetelną. Ryzyko, które niesie stosowanie tej metody samodzielnie, to zafałszowanie wyników i powierzchowność rozwiązań oraz trudności związane z prowadzeniem dyskusji panelowej.

 

[1] Studium przypadku (ang. case study) jest jedną z jakościowych metod badawczych. Głównym celem tej metody jest jak najlepsze zobrazowanie pewnego, jak sama nazwa mówi, „przypadku”. Stanowi ona wnikliwą analizę konkretnego zjawiska, na którą składają się analiza przypadku, celów, założeń, motywów i działań.

 

Autorzy:

  • Danuta Skrzypek – edukator, menadżer oświaty, wieloletni Dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły.
  • Ewa Sitko – edukator, wieloletni Dyrektor szkoły, metodyk przy WOM w Katowicach i Krakowie, nagrodzona Medalem KEN za zasługi dla oświaty. 
  • Ilona Helik – menadżer oświaty, wieloletni Dyrektor zespołu szkół, edukator specjalista ds. awansu zawodowego nauczycieli i organizacji procesu kształcenia.

W serii ukazały się również:

dodaj do aktówki

Udostępnij:

Komentarze do artykułu (0) skomentuj

LogowanieZaloguj się aby dodać komentarz

pokaż keystroke

Jeśli zapomniałeś hasła, przejdź na stronę LIBRUS Synergia i skorzystaj z opcji „zapomniałem hasła".

Bądź na bieżąco!

Nie pozwól, by coś ważnego uszło Twojej uwadze. Jeśli powyższy artykuł jest dla Ciebie interesujący, dodaj podobne artykuły do powiadomień. Możesz również otrzymywać powiadomienia o nowych komentarzach do tego artykułu. Więcej informacji na temat powiadomień oraz szczegółowe ustawienia znajdziesz na podstronie Centrum Powiadomień.

powiadom mnie o podobnych artykułach powiadom mnie o nowych komentarzach

PCG Akademia

Squla

WSiP

Uniqa

WDB

AIG

KND

DD

PCG

MEDICOVER

aSc

PayU

AXA

Interrisk

widok klasyczny
x

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Informacje zawarte w cookies wykorzystujemy m.in. w celach statystycznych, funkcjonalnych oraz dostosowania strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Dalsze korzystanie z serwisu oznacza, że zgadzasz się na ich zapisanie w pamięci Twojego urządzenia. Możesz samodzielnie zarządzać cookies zmieniając odpowiednio ustawienia w Twojej przeglądarce. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.